angst | Maatschappelijke onrust

“Radicalisering” raakt aan een algemeen gevoel van onbehagen over de islam bij een groeiende groep Nederlanders. Het extreme geweld van jihadisten wekt afschuw en boezemt veel mensen angst in. De toestroom van tienduizenden vluchtelingen naar West-Europa heeft hen er niet geruster op gemaakt. Het dreigingsniveau in Nederland is substantieel. Voor veel mensen staat de islam synoniem aan terreur. Moslims van hun kant zijn gekwetst over de vooroordelen en vrezen uitsluitingsmechanismen in de samenleving. Zij wijzen op het feit dat hun kinderen zich tweederangs burger voelen. De tweespalt in de samenleving tekent zich scherp af. Felle uitingen van bezorgde burgers die zich keren tegen de ‘islamisering van de samenleving’ dragen bij aan het gevoel van onbehagen. Steeds meer ontstaat er een guur en grimmig sociaal klimaat.

Home – Radicaal Anders
  • Bij ‘radicalisering’ en ‘polarisatie’ ligt de nadruk bij het opsporen en indammen van risico’s. Het substantiële dreigingsniveau en de ongrijpbaarheid en onvoorspelbaarheid van de ‘leaderless jihad’ zetten druk op bestuurders, veiligheidsdiensten, politie en justitie. Het veiligheidsperspectief domineert. En dat is niet vreemd. Per slot van rekening is onze veiligheid in het geding.

    Toch zijn we niet geholpen met die dominante focus vanuit het veiligheidsperspectief.  Met een focus op het opsporen van signalen denken we ten onrechte dat we grip op radicalisering kunnen krijgen. De werkelijkheid echter is, dat er nauwelijks valide indicatoren met een voorspellende waarde zijn. Bovendien is radicalisering het (redelijk) statisch eindstadium van een heel proces. Met een benadering die het veiligheidsperspectief vooropstelt, richten we onze aandacht op dat eindstadium. En daarmee spannen we het paard achter de wagen. Bovendien lopen we met een eenzijdige focus het risico dat we ten onrechte signalen gaan bestempelen als ‘radicaal’, of juist bij de afwezigheid van signalen denken dat het vraagstuk ‘bij ons’ niet speelt. 

    RADICAAL ANDERS benadert het anders. Wij focussen niet op het eindstadium, op het topje van de ijsberg, maar duiken onder de waterspiegel. Wij brengen een andere focus aan op de kern van het vraagstuk. En die andere focus brengt ons ook tot andere dan de gangbare oplossingsrichtingen.

  • Met RADICAAL ANDERS initiëren we een oplossingsgerichte en waarden-gestuurde dialoog aan de basis: met de moslimgemeenschap, ouders, moslimjongeren, maar ook met verontruste burgers die zich fel verzetten tegen -wat zij noemen- de islamisering van de samenleving. Daar -aan de basis- vind je de potentiële partners met wie we in co-creatie, met behulp van onze dialoogmethode, tot oplossingen komen en die vertalen in concrete constructieve acties.

    Met een duurzaam dialoogproces aan de basis dragen we niet alleen substantieel bij aan het terugdringen van een voedingsbodem voor radicalisering, maar ook aan de infrastructuur die nodig is om tijdig te kunnen interveniëren bij daadwerkelijke radicalisering. Ook al hebben we de veiligheidsdiensten ervoor opgetuigd, toch worden de meeste terroristische aanslagen niet verijdeld door de geavanceerde technologie van geheime diensten, maar door ontredderde ouders die (wijk)professionals inschakelen in wie zij hun vertrouwen stellen. Zie hiervoor ook: Beatrice de Graaf, terrorisme-expert en hoogleraar internationale betrekkingen in de talkshows Pauw en De Wereld Draait Door, na de aanslagen in Parijs.

  • Bij oorzaken en voedingsbodem spelen twee issues een bepalende rol: 1) opvoedingsklimaat thuis en 2) maatschappelijk klimaat waarin jongeren opgroeien. Ons adagium: als je de voedingsbodem wilt wegnemen zul je partners moeten vinden die dat gaan doen. De beweging ‘van klacht naar kracht’ is daarbij essentieel.

    In veel moslimgezinnen (volgens Europees onderzoek [1] zou het om ca. 45% gaan) heerst er een negatieve houding tegenover de democratische rechtstaat. Het gaat daarbij niet noodzakelijk om het actief verwerpen van de rechtstaat, maar in veel gevallen -zo merken wij- om een afkeer van de ‘westerse moraal’ en in het verlengde daarvan een negatieve waardering van de democratie. Niet zelden zijn extreme opvattingen van jongeren de uitlopers van meestal minder extreme, maar wel negatieve opvattingen van hun ouders, zo blijkt uit onderzoek [2]. Het pedagogisch opvoedingsklimaat thuis kan daarmee een rol spelen als voedingsbodem van radicalisering. Wij merken dat ouders zich daarvan meestal niet bewust zijn. En ook dat blijkt uit wetenschappelijk onderzoek [3].

    Ouders zelf wijzen vooral op uitsluitingsmechanismen in de omringende samenleving. Door die uitsluiting zouden moslimjongeren ontvankelijker zijn voor radicalisering. Hoewel dit causale verband wetenschappelijk niet aangetoond is, zien wij hier wel een fors probleem. Onderzoek wijst uit dat ongeveer de helft van de Nederlanders de islam onverenigbaar acht met de democratie. Een negatieve houding van veel Nederlanders over de islam en ‘allochtonen’ draagt ertoe bij dat veel moslimjongeren het gevoel hebben niet als volwaardig te worden geaccepteerd. Anders dan hun ‘witte’ leeftijdgenoten gaan zij -zo althans is hun ervaring- als tweederangsburger door het leven. De deceptie van goed geïntegreerde, hoogopgeleide en werkende moslimjongeren is misschien nog wel groter dan die van hun gemarginaliseerde leeftijdgenoten: ook als je voldoet aan de systeemeisen levert je dat nog geen maatschappelijke acceptatie op. Democratische verworvenheden zoals vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit lijken in de ogen van veel moslimjongeren vooral weggelegd voor groepen in de samenleving waarvan zijzelf geen deel uitmaken.

    Vanuit het besef dat we door een eenzijdige focus op radicaliseringssignalen het paard achter de wagen spannen, is RADICAAL ANDERS gestart met het voeren van gerichte dialoogsessies aan de basis: met verontruste burgers zie zich fel verzetten tegen de komst van AZC’s, met de moslimgemeenschap, met ouders en jongeren. Dat initiatief ontmoet veel weerklank.

    Ons uitgangspunt is dat elk kind opgevoed moet worden. Door opvoeding leren kinderen en jongeren om rekening te houden met anderen, leren zij om eigen belangen af te wegen tegen die van de omgeving en leren zij verantwoordelijkheid te dragen. Opvoeding is noodzakelijk en het is een zaak van ons allemaal. Natuurlijk is het vooral een aangelegenheid van ouders, maar ook op school en in contact met jongerenwerkers of hulpverleners wordt er opgevoed. En alle andere volwassenen met wie kinderen te maken krijgen spelen een rol in de lessen die kinderen leren.

    Vanuit dat uitgangspunt zien wij het als een pedagogische taak van alle opvoeders om kinderen en jongeren te leren dat zij onderdeel uitmaken van een samenleving, waarin mensen qua leefstijl, opvattingen, religie en moraal erg verschillen, maar waarin iedereen gelijkwaardig is en de vrijheid heeft om eigen morele posities in te nemen.

    In onze dialogen dagen wij jongeren en hun ouders nadrukkelijk uit om zich niet van de samenleving te distantiëren of er geen boodschap aan te hebben, maar juist–mét hun religieuze bagage en moraal- actief mee te doen in de samenleving en de rechtstaat mede vorm te geven. Voorts investeren wij in het bevorderen van een inclusief lokaal klimaat, waarin iedereen meedoet: jong en oud, moslim en niet-moslim. Op deze manier willen wij voor alle kinderen, jongeren en hun ouders de democratische waarden tot een concreet ervaarbare werkelijkheid maken. 

    [1] Berlin Social Science Centre, Ruud Koopmans, 2013

    [2] Micha de Winter, Marion van San, Stijn Sieckelinck, 2011

    [3] Trees Pels, 2015

aanpak | Waarden-gestuurde dialoog

In een transformerende samenleving moeten we investeren in communicatie. Het is essentieel dat inwoners, professionals en overheid zich op een nieuwe manier tot elkaar verhouden. “Praten” is daarbij de simpele sleutel. Maar hoe eenvoudig is dat?  Blijkbaar is praten over dit ingewikkelde thema een complexe aangelegenheid. De kern van ons aanbod richt zich op die complexiteit. Want een “waardengestuurde dialoog” is geen kwestie van mensen bij elkaar zetten in de veronderstelling dat ’t dan wel goed komt als iedereen zijn of haar zegje maar kan doen. Nee, voor we er erg in hebben heeft ons goedbedoelde gespreksinitiatief zélf bijgedragen aan verharding van standpunten en toenemende sociale spanningen. Hoe dan wel?

  • Het gesprek” dat wij voeren is een ‘waardengestuurde dialoog’, waarin we niet om de hete brei heen draaien en er evenmin op gericht zijn om slechts stoom af te blazen. Nee, we focussen heel nadrukkelijk op de zorgen, onrust, de pijn, verontwaardiging en andere sentimenten. We negeren, bagatelliseren of diskwalificeren niet. We nemen gevoelens en standpunten serieus en halen de factoren die met deze gevoelens samenhangen boven tafel. Die factoren brengen we overzichtelijk in beeld en we schetsen de samenhang: een vicieuze cirkel. Vervolgens zoeken we samen met de deelnemers naar mogelijkheden om zelf uit die cirkel te breken. Het is een ‘gestuurd’ dialoogproces omdat we scherp koersen met als richtinggevend kompas: de kernwaarden van de rechtstaat. Onze ervaring is dat onze werkwijze mensen aanzet tot het vinden van constructieve oplossingsrichtingen.

    In dit proces maken we de beweging ‘van klacht naar kracht’, en geven we een democratisch offensief handen en voeten…..
     

  • Op verschillende plekken in het land zijn we gestart met een dialoogproces waarin we koersen op de kernwaarden van de rechtstaat. Omdat consensus over die kernwaarden het uiteindelijke doel is, is het soms beter om sterk tegengestelde groepen niet van meet af aan bij elkaar te zetten. Onbedoeld kan dit namelijk tot verscherping van de tegenstellingen leiden. Op zichzelf is daar niets op tegen (liever de tegenstellingen op tafel, dan onder het tafelkleed te vegen), maar als we de kloof willen overbruggen in plaats van groter maken, doen we er soms goed aan om eerst in dialoog te gaan met afzonderlijke groepen. Afhankelijk van de situatie organiseren we parallelle dialooglijnen, die we na een periode van afzonderlijke dialoog integreren tot een gezamenlijke dialoog. 

  • Voor de deelnemers is de dialoog een leerproces. Wij arrangeren, stimuleren en sturen de dialoog. Als aanjagers van deze leerprocessen:

    • sluiten we aan bij bestaand beleid en knellende actualiteit;
    • laten we lokale politici, sociale professionals, leerkrachten en andere disciplines maximaal aansluiten in het dialoogproces; 
    • maken we volop gebruik van de bestaande relaties binnen de formele en informele infrastructuur in gemeenten;
    • buigen we het ‘eigen gelijk’ van deelnemers om naar het ‘gezamenlijke vraagstuk’, waarvoor we gemeenschappelijke oplossingen zoeken;
    • zetten we deelnemers aan tot verplaatsing in het perspectief van de ‘tegenstander’ en tot het kritisch nadenken over oorzaak en gevolg. Daarmee doorbreken we zwart-wit wij-zij denken en bevorderen we het denken vanuit rechten én verantwoordelijkheden;
    • organiseren we gaandeweg een begeleide confrontatie tussen mensen met (zeer) tegengestelde belangen en standpunten;
    • bieden we ‘on the job’ een train de trainer leerproces aan sociale professionals en leerkrachten;
    • bouwen we met sociale professionals, leerkrachten, vrijwilligers en andere deelnemers aan een wijkgerichte infrastructuur voor een permanente leeromgeving voor democratische vaardigheden, ter voorkoming van radicalisering en sociale spanningen;
    • adviseren wij bestuurders over eventuele structurele verbeterpunten om dit leerproces te faciliteren.

portfolio | Waar voegen wij iets toe?

Radicaal Anders is actief op verschillende terreinen

contact | Hoe kunt u ons bereiken?


Uw naam (verplicht)

Uw email (verplicht)

Onderwerp

Uw bericht



20150630_radicaalanders_sig

Wilt u meer weten over Radicaal Anders of ons uitnodigen voor een verkennend gesprek? Neem dan contact met ons op.

info@radicaalanders.com